علوم قرآن و تفسیر معارج

علوم قرآن و تفسیر معارج

تحلیل نظریه «زبان مشترک» به عنوان زبان نزول قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی افچنگی 1
فریده اعرابی 2
ابراهیم باغشنی 3
محمدعلی میر 4
1 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحدگرگان، دانشگاه آزاداسلامی،گرگان،ایران
2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی،سمنان، ایران
3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود. ایران.
4 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحدگرگان، دانشگاه آزاداسلامی،گرگان. ایران.
چکیده
برخی از پژوهندگان زبان عربی و قرآن پژوهان، در باب چیستی زبانی که قرآن کریم بر بستر آن نازل شده است به پدیده ای به نام «زبان مشترک»، و در واقع نوعی دوگانگی زبانی- مشترک و عامیانه– در زندگی اعراب عصر نزول قائل شده‎اند. پس مراد از «بلسانٍ عربیٍّ مبینٍ» در آیات قران را همین زبان مشترک دانسته اند. از این میان مقاله محققانه استاد آذرنوش و همکارش با عنوان « زبان قرآن» با پژوهشی مفصل در باب چیستی زبان نزول قرآن و پس از بررسی و نقد فراوان قول به « زبان مشترک» را به عنوان زبان نزول قرآن، صحیح معرفی کرده و سایر نظرات را نقد می‎نماید. مقاله حاضر با توجه به تحقیقات انجام شده به ویژه مقاله مذکور سعی کرده است تا مبانی استنباطی و ادله قول به زبان مشترک برای نزول قرآن را بررسی و نقد کرده و در نهایت اعلام کند که قرآن به زبان عربیِ مشترک میان قبایل عرب با رنگ بیشتر لهجه قریش که انحراف کمتری از آن اصل عربیِ مشترک داشته اند نازل شده، نه زبان مشترکی که از اجتماع خصوصیات لهجه های مختلف عربی پدید آمده باشد. اما رویکرد این نوشتار بررسی یا نقد جزء جزء مقاله مذکور نیست بلکه، در عرض آن تلاش نموده تا مطلوب خود را که تبیین نزول قرآن به زبان قریش یعنی همان زبان عربی فصیح مشترکی که انحراف کمتری نسبت به سایر لهجه ها در آن دیده می‎شده، تبیین نماید.
کلیدواژه‌ها
قرآن
زبان مشترک
لهجه
عربی فصیح
شعر
بلاغت. 

عنوان مقاله English

Analysis of the theory of "common language" as the language of revelation of the Holy Quran

نویسندگان English

mahdi afchangi 1
rarideh Aarabi 2
Ebrahim Baghshani 3
Mohammad Ali Mir 4
1 Department of Theology and Islamic Studies, Humanities Sciences faculity, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan,
2 Department of Theology and Islamic Studies, Humanities Sciences faculity, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Shahrood University of Medical Sciences, Shahrood. Iran.
4 . Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Humanities, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan. Iran.
چکیده English

In order to explain what the language of the Holy Quran is, researchers of the Qur'anic language examine and research the ancient Arabic dialects. But these researches have not been complete and accurate. As in the interpretation and justification of different readings of the Holy Quran and also the explanation of rare cases of linguistic phenomena in poetry and prose, they have often been content with quoting incomplete narrations about some of the characteristics of these dialects. Therefore, some people have considered the phenomenon called "common language" about the nature of the language on which the Holy Qur'an was revealed, and in fact, a kind of language duality - common and vernacular - in the life of the Arabs of the Age of Revelation. Therefore, the meaning of "Arabic language" in the verses of the Qur'an is considered to be the common language. A phenomenon that is based on tentative and uncertain preliminaries and has many problems. After examining these premises, the present article has criticized and analyzed them in a descriptive and analytical way and it is clear that the concept of a common language is nothing but a proposed solution to introduce a language as the language of the revelation of the Qur'an, which has the least deviation from It should have eloquent and rhetorical criteria. However, the Arabic language of the era of revelation did not witness the current differences in dialects, so it cannot be accepted that the Qur'an was revealed in a common language

کلیدواژه‌ها English

Quran
Common language
Dialect
Ploquent Arabic
Poetry
Rhetoric. 
قرآن کریم.
آذرنوش، آذرتاش و سلمانی مروست، محمد علی، (1383ش)، زبان قرآن، مجله مقالات و بررسی ها، دفتر 75، بهار و تابستان1383، صص 11-39.
ابن فارس، احمد، (1963)، الصاحبی فی فقه اللغة و سنن العرب فی کلامها، بیروت: موسسه بدران للطباعة و النشر.
ابن یعیش، موفق الدین یعیش بن علی، (بی‎تا)، شرح المفصل، بیروت: عالم الکتب.
ابن‎جنّی، ابوالفتح عثمان، (1973)، المنصف، چ 2، تحقیق: ابراهیم مصطفی و عبدالله امین، مکتبة مصطفی البابی الحلبی.
ـــــــــــــــــــــــــ ، (1990)، الخصائص،تحقیق: محمدعلی النجار، دارالشؤون الثقافیة، بغداد.
ابن‎السکیت، یعقوب، (1903)، القلب و الإبدال، بیروت: المطبعة الکاثولیکیة.
اصمعی، (1903)، خلق الانسان؛ بیروت: المطبعة الکاتولیکیة.
أنیس، ابراهیم، (1960)، محاضرات عن مستقبل اللغة المشترکه، قاهره: معهد الدراسات العربیة.
الاندلسی، ابوحیان، (1987)، ارتشاف الضرب من لسان العرب، چ 1، تحقیق: مصطفی احمدالنحاس، قاهره: مکتبة الخانجی.
ــــــــــــــــــ ، (بی‎تا)، البحر المحیط، بیروت : الریاض، مکتبة و مطابع النصر الحدیثه، دارالمعرفة.
بای، ماریو، (1987)، أسس علم اللغة، چ 3، ترجمه: أحمد مختار عمر، قاهره: عالم الکتب.
البغدادی، عبدالقادر بن عمر، (1406)، خزانة الأدب و لبّ لباب لسان العرب، چ 1، تحقیق: عبدالسلام هارون، قاهره: مکتبة الخانجی.
بلاشر، ریجس؛ (1375)، تاریخ الأدب العربی، ترجمة إبراهیم الکیلانی، دمشق: مطبعة الجامعة السوریة.
البلوی، أبوالحجاج یوسف بن محمد، (بی‎تا)، ألف باء.
جان دوفلو، مجله سینما و مسرح، (1982)، بازولینی أوالسینما ضدالانحطاط، السنة الاولی، شماره1، بغداد.
الجمحی، محمدبن‎سلّام، (بی‎تا)، طبقات فحول الشعراء، تحقیق: محمود محمد شاکر، قاهره : مطبعة المدنی.
حاییم، رابین، (1986)، اللهجات العربیة العربیة القدیمة، ترجمه عبدالرحمن أیوب. جامعة الکویت.
حسّان، تمام، (بی‎تا)، اللغة المعیاریه و الوصفیه، الدارالبیضاء، چ 2، دارالثقافة الجدیدة.
الراجحی، عبده، (1968)، اللهجات العربیة فی القراءات القرآنیة، قاهره، دارالمعارف.
الزبیدی، ابوبکر محمدبن الحسن، (بی‎تا)، طبقات النحویین و اللغویین، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر، دارالمعارف.
زرکشی،محمدبن ‎عبدالله،1990، البرهان فی‎علوم ‎القرآن، به کوشش یوسف عبدالرحمن،بیروت دارالمعرفة.
السامرائی،علی جمیل‎عباس، (1978)، العربیه بین أمسها و حاضرها، بغداد: وزارة الثقافة و الفنون، دارالحریة.
سوسه، احمد، (1980)، مفصّل العرب و الیهود فی التاریخ، بغداد : دارالرشید.
السیوطی، عبدالرحمن جلال الدین، (1998)، المزهر فی علوم اللغة و انواعها، چ 1، تصحیح: فؤاد علی منصور، بیروت: دارالکتب العلمیه.
الصالح، صبحی، (1973)، دراسات فی فقه اللغة، چ 5، بیروت : دارالعلم للملایین.
ــــــــــــــــ ، (بی‎تا)، علوم الحدیث و مصطلحه.
الطعّان، هاشم، (1978)، الأدب الجاهلی بین لهجات القبائل و اللغة الموحّدة، بغداد : منشورات وزارة الثقافة و الفنون، دارالحریة للطباعة.
طه، حسین، (1947)، فی الأدب الجاهلی، چ 4، قاهره: دارالمعارف.
عبدالتواب، رمضان، (1973)، فصول فی فقه العربیه، چ 1، قاهره: دارالحمامی.
العزاویّ، نعمة رحیم، (1995)، فی حرکه تجدید النحو و تیسیره فی العصر الحدیث، بغداد: دارالشؤون الثقافیة العامة.
الغانمی، مهدی حارث، (2009)، لغة قریش دراسة فی اللهجة و الأداء، چ 1، بغداد: دارالشؤون الثقافیة ‎العامة.
ــــــــــــــــــــــــ ، (1995)،جمله النسخ فی‎السورالقصاردراسة نحویة،رسالة فوق لیسانس،دانشکده ادبیات،دانشکده کوفه.
الغوث،مختار، (1997)، لغة ‎قریش، چ 1، دارالمعارج الدَّولیة للنَّشر، المملکة العربیة السعودیة.
قدوری الحمد، غانم، (1982)، رسم المصحف دراسة لغویة تاریخیة، بغداد : منشورات وزارة الأوقاف و الشؤون الدینیة.
فندریس، (1950)، اللغة،چ1، تعریب: عبدالحمید الدواخلی ومحمد القصّاص، قاهره: مطبعة لجنة البیان العربی، مکتبةالانجلوالمصریة.
اللغوی، ابوالطیب، (بی‎تا)، مراتب النحویین، تحقیق: ابوالفضل ابراهیم، قاهره: مطبعة نهضة مصر.
المطلبی، غالب فاضل، (1978)، لهجة تمیم و اثرها فی العربیة الموحدة، بغداد: وزارة الثقافة و الفنون، دارالحریة.
مجلة المورد، (1986)، دراسات فی اللغه، شماره 1، بغداد : دارالشؤون الثقافیة العامة.
نجله، محمود احمد، (1981)، لغة القرآن فی جزء عمّ، بیروت: دارالنهضة العربیة.
وافی، علی عبدالواحد، (بی‎تا)، نشاة اللغة عند الانسان و الطفل، قاهره: مطبعة العالم العربی.