علوم قرآن و تفسیر معارج

علوم قرآن و تفسیر معارج

تقویت صفت خشیت در مومنان براساس آموزه های سوره حشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران
2 دانش پژوه کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن، موسسه علمیه قائم(عج) چیذر. تهران، ایران.
چکیده
یکی از مفاهیم ارزشی و اخلاقی قرآن کریم، خشیت از خداوند متعال است. خشیت ترس ارادی از روی علم و معرفت، همراه با تعظیم برای پروردگار است، که فرد را به فروتنی در برابر خداوند متعال وامی‌دارد. تربیت خاشعانه، عبودیت محض در برابر خداوند و درک عظمت او به مقتضای علم است که منجر به ربوبیت الهی و احساس مسئولیت در برابر او می‎گردد. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سوال است که خداوند متعال در سوره حشر تربیت خاشعانه مومنان را چگونه مطرح کرده است. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله نشان می‌دهد براساس آیات سوره حشر در دو بعد ایجاد و تقویت صفت خشیت، با افزایش معرفت عبد به پروردگار در مظهریت اسماء حسنی‌الهی، مقامات مختلف برای عبد حاصل می‌کند. تقویت صفت‌خشیت در مومنان با ایجاد رفتارهای ممدوح در اندیشه و رفتار فرد، تغییرات متعددی را در زندگی فردی و اجتماعی او مقدور کرده است. تربیت عبد متقی و خویشتن‌دار، تضرع به درگاه الهی، تثبیت ایمان، شکل‌گیری روحیه ظلم‌ستیری، قیام علیه مستبدان، از بین‌رفتن سنگدلی از جمله خصلت‌هایی است که تقویت صفت خشیت در مومنان را پدید می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Strengthening the trait of fear in believers based on the teachings of Surah Hashr

نویسندگان English

Khadijeh Ahmadi Bighash 1
Ashraf Ghaffari 2
1 Assistant Professor of the Qur'an and Hadith Department of the Faculty of Humanities. Tarbiat Modares University. Tehran, Iran.
2 Master's degree scholar in Quranic interpretation and sciences, Qaem (a.s.) Seminary Institute, Chizar. Tehran, Iran.
چکیده English

One of the value and moral concepts of the Holy Quran is the fear of God Almighty. Fear is a voluntary fear based on knowledge and understanding, accompanied by reverence for God, which forces an individual to be humble before God Almighty. Humble upbringing is pure servitude to God and understanding His greatness as required by knowledge, which leads to divine lordship and a sense of responsibility towards Him. The present study seeks to answer the question of how God Almighty has raised the humble upbringing of believers in Surah Hashr. A descriptive-analytical study of this issue shows that, based on the verses of Surah Hashr, creating and strengthening the attribute of fear in two dimensions, by increasing the servant's knowledge of God in the manifestation of the beautiful names of God, the servant achieves various positions. Strengthening the attribute of fear in believers by creating praiseworthy behaviors in the individual's thoughts and behavior has enabled numerous changes in his individual and social life. Raising a pious and self-controlled servant, supplicating to God, establishing faith, developing a spirit of overcoming oppression, rising up against tyrants, and eliminating callousness are among the qualities that strengthen the quality of fear in believers.

کلیدواژه‌ها English

Humility education
Surah Al-Hashr
creating fear of God
strengthening fear of God
قرآن کریم.
ابن فارس، أحمد بن فارس (1414ق)، معجم مقاییس اللغه، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‏عاشور، محمدطاهر (1420ق)، تفسیر التحریر والتنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العری.
انصاری، عبد الله (1408ق)، منازل السائرین، بیروت، دارالکتب العلمیه.
آریان، حسین (1386ش)، خشیت و خوف از دیدگاه قرآن و عرفان، نشریه ادیان و عرفان، شماره14، صص193-216.
آلوسى، محمودبن عبدالله‏ (1415ق‏)، روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت، دارالکتب العلمیه.
الباقی، محمد فواد (1399ش)، المعجم المفهرس الالفاظ القرآن الکریم، تهران، نشر ژکان.
بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق)، أنوارالتنزیل و أسرارالتأویل، بیروت، دارالتراث العربی.
جرجانی، علی بن محمد (1370ش)، التعریفات، تهران، ناصر خسرو.
جوادی آملی، عبدالله (1396ش)، تفسیر تسنیم، قم، اسراء.
الحسینی الخامنه ای، سیدعلی (1401ق)، تفسیر سوره حشر، تهران، نشر انقلاب اسلامی.
حیری، اسماعیل ‌بن احمد (1380ش)، وجوه‌ القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالقلم.
زمخشرى، محمود بن عمر (1417ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجووه التأویل، بیروت، دارالکتاب العربی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسى، فضل بن حسن (1372ش‏)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن‏، تهران، ناصر خسرو.
ــــــــــــــــــــــــــ (1412ق)، تفسیر جوامع الجامع، قم‏، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طوسى، محمد بن حسن (بی تا)، التبیان فی تفسیرالقرآن‏، بیروت‏، دارإحیاء التراث العربی.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق)، العین، قم، نشر هجرت.
قرشى بنایى، على اکبر (1412ق)، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب االسلامه.
قرطبی، محمدبن احمد (1417ق)، الجامع لاحکام القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیه.
مصباح یزدی، محمدتقی (1401ق)، اخلاق در قرآن، قم موسسه آموزش و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصطفوی، حسن‏ (1368ش)،‏ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‏، تهران‏، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
معرفت، محمدهادی (1382ش)، تاریخ قرآن، تهران، سمت.
مکارم شیرازى، ناصر (1371ش)، تفسیر نمونه، ‏تهران، دارالکتب الإسلامیه.
الموسوی الخمینی، روح الله (1378ش)، آداب الصلاه، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
مدرسى، محمدتقى‏ (1419ق)، من هدى القرآن‏، تهران، دارمحبی الحسین.
سیدقطب (1425ق)، تفسیر فى ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق.
بلاغی، محمدجواد (1420ق)، آلاء الرحمن فى تفسیر القرآن‌، قم، بنیاد بعثت‌.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1987م)، الصحاح تاج‌اللغه و صحاح العربیه، بیروت، دارالعلم.
فخررازی، محمد بن عمر (1420ق)، مفاتیح الغیب، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.