علوم قرآن و تفسیر معارج

علوم قرآن و تفسیر معارج

معاضدت عقل با وحی در جعل حکم الهی باتأملی بر اندیشه های علامه جوادی آملی.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد یار و عضو هیات علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن. قم .ایران.
چکیده
تردیدی نیست که عقل و وحی به عنوان دو عنصر محوری در هستی شناسی و معرفت شناسی دین شمرده می شوند.این امر همواره از سوی بسیاری از بزرگان دین محل مداقه و بررسی قرار گرفته است.انسان مسلمان نیاز به وحی برای فهم و کشف حکم الهی دارد تا بتواند نیازهای خود را بر طرف نماید در عین حال با مسائل جدیدی مواجه می شود که ای بسا با مراجعه به ظواهر نقل نتواند پاسخ های خود را در یابد لذا با توجه به حجیت عقل در کنار وحی، تلاش برای فهم حکم الهی دارد.از طواهر برخی سخنان استاد علامه جوادی آملی فهمیده می شود که عقل در هستی شناسی دین نقشی نداشته و حکم مستقلی نیز ندارد بلکه حکم آن در حقیقت کشف حکم نقل است لیکن از برخی دیگر از ظواهر سخنانشان هم بر می آید که با توجه به اهمیت حکم عقل ، عقل را منبعی مستقل برای فهم حکم الهی دانسته و فتوای آن را عین فتوای وحی می دانند.لذا این پژوهش بر آن بود تا با مراجعه به آثار استاد جوادی آملی این مهم را بررسی نماید.یافته های تحقیق بر آن است که از دو منظر ابزاری بودن و منبع مستقل بودن می توان نقش عقل را در کنار وحی برای فهم حکم الهی ملاحظه نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The cooperation of reason with revelation in forging divine decree with a reflection on the thoughts of Allamah Javadi Amoli.

نویسنده English

hossein moghadas
Holy Quran Sciences and Knowledge. Qom. Iran.
چکیده English

There is no doubt that reason and revelation are considered two central elements in the ontology and epistemology of religion. This matter has always been the subject of scrutiny and investigation by many religious leaders. A Muslim needs revelation to understand and discover the divine decree in order to be able to meet his needs. At the same time, he faces new issues that he may not be able to find answers to by referring to the appearances of narration. Therefore, considering the authority of reason alongside revelation, he tries to understand the divine decree.From the essence of some of the words of Professor Allamah Javadi Amoli, it is understood that reason has no role in the ontology of religion and does not have an independent ruling, but rather its ruling is in fact the discovery of the ruling of narration. However, from some other aspects of his words, it is also clear that, given the importance of the ruling of reason, they consider reason an independent source for understanding the divine ruling and consider its fatwa to be the same as the fatwa of revelation. Therefore, this research aimed to examine this issue by referring to the works of Professor Javadi Amoli.

کلیدواژه‌ها English

Revelation
reason
divine decree
Javadi Amoli
  1. قرآن کریم.
  2. انصاری، مرتضی، (1417ق) فرائد الاصول، ج1 قم: مؤسسه‌ی النشر الاسلامی، چاپ دوم،
  3. بهشتی.
  4. ابراهیم، (1390) اخباریگری (تاریخ و عقاید)، قم، ناشر: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چ اول.
  5. جوادی آملی، عبدالله، (1398) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 21، تنظیم: مجید حیدری فر و روح الله رزقی، قم، ناشر: اسراء، چ پنجم.
  6. ــــــــــــــــــ ، (1402) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد65، تنظیم: حجج اسلام مصطفی مرادی، عباس رحیمیان و حسین اشرفی، قم، ناشر: اسراء، چ دوم .
  7. ــــــــــــــــــ ، (1398) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 40، تنظیم: روح الله رزقی شهرودی، قم، ناشر: اسراء، چ سوم
  8. ــــــــــــــــــ ، (1401)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 7، محقق: حسن واعظی محمدی، قم، ناشر: اسراء، چ نهم.
  9. ــــــــــــــــــ ، (1398)ب، ولایت فقیه ولایت عدالت و فقاهت، تنظیم: محمد محرابی، قم، ناشر: اسراء، چ بیستم.
  10. ــــــــــــــــــ ، 1397) نسبت دین و دنیا، تحقیق و تنظیم: علیرضا روغنی موفق، قم، ناشر: اسراء، چ نهم.
  11. ــــــــــــــــــ ، 1398) د، انتظار بشر از دین، تنظیم: محمدرضا مصطفی پور، قم، ناشر: اسراء، چ دهم.
  12. ــــــــــــــــــ ، (1398)الف، تفسیر انسان به انسان، محقق: محمد حسین الهی زاده، قم، ناشر: اسراء، چ نهم.
  13. ــــــــــــــــــ ، (1398)ج، اسلام و محیط زیست، محقق : عباس رحیمیان، قم، ناشر: اسراء، چ دهم.
  14. ــــــــــــــــــ ، 1392شریعت در آیینه معرفت، تنظیم: حمید پارسانیا، قم، ناشر: اسراء، چ هفتم.
  15. ــــــــــــــــــ ، (1381)تفسیر موضوعی قران کریم، (وحی و نبوت) محقق علی زمانی قمشه ای، نشر اسراء، چ اول.
  16. ــــــــــــــــــ ، (1399) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، ج54، تنظیم: سعید بندعلی قم، ناشر: اسراء، چ اول.
  17. ــــــــــــــــــ ، (1395) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، ج40، تنظیم: روح الله رزقی، قم، ناشر: اسراء، چ اول.
  18. ــــــــــــــــــ ، (1390) تسنیم، تفسیر قرآن کریم جلد 23، محقق حیدر علی ایوبی، انتشارات اسراء، چ اول.
  19. ــــــــــــــــــ ، (1398)تسنیم، جلد 38، تنظیم: سعید بندعلی، حسین اشرفی، قم، ناشر: اسراء، چ سوم.
  20. ــــــــــــــــــ ، (1397)تسنیم، تفسیر قرآن کریم ج8، تنظیم: حسن واعظی محمدی، قم، ناشر: اسراء، چ ششم.
  21. ــــــــــــــــــ ، (1397) سروش هدایت ج6، قم، ناشر: اسراء.
  22. ــــــــــــــــــ ، (1396) تسنیم، تفسیر قرآن کریم، جلد 45، تنظیم: حسین اشرفی، روح الله رزقی، احمد جمالی، ناشر: مرکز نشر اسراء، چ اول
  23. ــــــــــــــــــ ، (1390) منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، محقق احمد واعظی، قم: اسراء.
  24. ــــــــــــــــــ ، (1394) دین شناسی، محقق محمد رضا مصطفی پور، قم: اسراء.
  25. خلیلی، مصطفی، (1387) عقل و وحی در اسلام، بوستان کتاب، قم، چاپ اول.
  26. صدر، سید محمدباقر، (1417ق) بحوث فى‌ علم الاصول، قم، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه،، ج 4.
  27. طباطبایی، محمد حسین، (1388) اسلام و انسان معاصر، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)، قم.
  28. ــــــــــــــــــ ، (1360) ظهور شیعه، ناشر: الست، چ اول.
  29. زمانی قشلاقی، علی، چیستی و چگونگی وحی؛ بررسی تطبیقی دیدگاه آیت‎الله جوادی آملی و ابن عربی، معرفت کلامی، سال سوم پاییز و زمستان 1391 شماره 2 (پیاپی 9)صص7-24
  30. علیدوست، ابوالقاسم، (1385)امکان فهم مصالح و مفاسد مورد نظر شارع، : نشریه فقه و حقوق، شماره 8ص (39-60)
  31. کریمی، علی، صادقیان مشکی، حسن، (1403) جایگاه عقل در استنباط حکم فقهی، نشریه تمدن حقوقی، شماره 19- ص (147-166)
  32. کریمی، مصطفی، (1386) وحی شناسی، انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
  33. کلینى‌، محمد بن یعقوب، (بی تا) اصول کافى‌، تهران، ج1دفتر نشر فرهنگ اهل البیت:.
  34. محمد‎هادی معرفت، 1432ق، التمهید فی القران، ج1، انتشارات: دار التعارف للمطبوعات.
  35. محمدتقى‌ مصباح، (1380) پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم، مؤسسه آموزشى‌ و پژوهشى‌ امام خمینى‌ (قدس سره).
  36. مظفر، محمد رضا، (1388) اصول فقه، ج2 مترجم، شیروانى، على، قم، چاپ: هشتم.
  37. یزدانی مقدم احمد رضا، عقل و وحی در اندیشه سیاسی خواجه نصیر الدین طوسی، دوره 1، شماره 2، آذر 1392.