علوم قرآن و تفسیر معارج

علوم قرآن و تفسیر معارج

قرینیت جملات پیشین و پسین بر فهم جمله ﴿اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اذا دَعان﴾

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه الهیات دانشگاه «بوعلی سینا». همدان. ایران.
2 دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم؛ دانشجوی دکتری فلسفه موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
چکیده
مقاله حاضر تبیینی نو از آیه 186 سوره بقره در باره استجابت دعا و پاسخی به پرسش‎هایی درباب چرایی عدم اجابت دعاهاست. برداشت ابتدایی از جمله ﴿اُجیبُ دَعوةَ الدّاعِ اِذا دَعان﴾ در آیه، اجابت هر دعایی را می‌رساند، اما التزام به ظاهر آن، با قوانین حاکم بر جهان و نیز با واقعیات مشهود سازگار نیست. برای فهم مقصود، لازم است معنای جملات و ارتباط میان آنها، به درستی در آیه موردنظر تبیین شود. با روش تحلیل محتوا، تک‌تک جملات تفکیک و تشریح شود؛ ارتباط آنها با کمکم قرائن عقلی و نقلی روشن و واضح شود. با این روش یافته‌های نوآورانه پژوهش از این‌قرا است که: خداوند همه آدمیان را عبد و مملوک خود معرفی می‎کند (عبادی) تا تفهیم کند که آنها با همه شؤن خود قائم به او و تحت اختیار او هستند؛ او با آنان معیت دارد؛ شاهد و ناظر آنهاست و صدا و انابه آنان را می‎شنود ﴿فَإِنّىِ قَرِیبٌ﴾. پس با ملاحظه این قیود، وقتی بنده از صمیم دل خدا را بخواند بی‎پاسخ نمی‎ماند، امّا این خواندن باید با خواست فطری داعی و هماهنگ با نظام حاکم بر جهان (نظام تشریعی و تکوینی) باشد و اجابتش به رشد و کمال انسانی ختم شود (یا دستکم مانع رشد و کمال نباشد). نتیجه این که این قیود یا شروطِ برخاسته از عقل و نقل به منزلة مُخصّصِ متصل یا مبیّن آیه خواهند بود. البته واضح است که اگر هدف داعی، خودِ دعا و حرف زدن با خدا و اظهار بندگی باشد (چنانچه دعای نهایی اولیاء، همین است)، دعا عین اجابت است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Correlation between the preceding and following sentences on the understanding of the sentence ﴿اُجیبُ دَعوةَ الدّاعِ اِذا دَعان﴾

نویسندگان English

Gasem Sobhanifakhr 1
Hadi Yasaghi 2
1 Assistant Professor of Theology Department of Bu-Ali Sina University. Hamadan .Iran.
2 A graduate of the fourth level of the seminary of Qom; PhD student in philosophy of Iran's Hikmat and Philosophy Research Institute
چکیده English

The present article is a new explanation of verse 186 of Surah Al-Baqarah about the answering of prayers and an answer to questions about why prayers are not answered. The initial interpretation of the sentence(اُجیبُ دَعوةَ الدّاعِ اِذا دَعان)  in the verse means that every supplication will be answered, but its appearance is not compatible with the laws governing the world and with the evident facts. To understand the meaning, it is necessary to correctly explain the meaning of the sentences and the relationship between them in the verse in question. With the content analysis method, each sentence should be separated and explained; their relationship will be clear and clear with the help of rational and narrative evidence. With this method, the innovative findings of the research are as follows: God introduces all people as his servants and mamluks (Abadi) in order to understand that they are loyal to him and under his authority; He is with them; He is their witness and watcher and hears their voices. Therefore, considering these limitations, when a servant reads God's heart from the bottom of his heart, he will not remain unanswered. End (or at least not hinder growth and perfection). The result of this is that these restrictions or conditions arising from reason and narration will be the specifics of connecting or clarifying the verse. Of course, it is clear that if the purpose of supplicant is to pray and talk to God and express servitude (as is the final supplication of saints), then supplication is the answer.
 

کلیدواژه‌ها English

Verse 186 of Al-Baqarah؛ Dua
answer
question
Abd
narrative and intellectual clues
growth
  1. قرآن کریم.
  2. ابن سینا، شیخ الرئیس، (1363ش)، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، چاپ اول، تهران، ناشر: مؤسسه مطالعات اسلامی.
  3. حلّى، سید ابن طاووس، رضى الدین، على‌ (، ‏1409ق)، إقبال الأعمال (ط- القدیمة)، چاپ دوم ، تهران، ناشر: دار الکتب الإسلامیه.
  4. اصفهانی، حسین بن محمد راغب، (1312ق)، مفردات ألفاظ القرآن‌، با تحقیق صفوان عدنان داودى، چاپ اول.‌ بیروت، ناشر: دار العلم- الدار الشامیة.‌
  5. آلوسى، محمود بن عبدالله‏ (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی‏، چاپ اول، بیروت، ناشر: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون‏.
  6. بلاغی محمد جواد، (بی‎تا) آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، با تحقیق بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامى‏، چاپ اول، قم، ناشر؛ وجدانی.
  7. جوادی آملی، عبد الله (1390ش)، تسنیم تفسیر قرآن کریم، تنظیم و تدوین علی اسلامی، چاپ چهارم، قم، مرکز نشر اسراء.
  8. حلّى، جمال الدین، احمد بن محمد اسدى‌، (1407ق)، عدة الداعی و نجاح الساعی، چاپ اول، بیروت، ناشر؛ دارالکتب الاسلامی.
  9. حلّى، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى‌، (1407ق) کشف المرداد فی شرح تجرید الاعتقاد، با تصحیح حسن زاده آملی، چاپ اول، قم، ناشر؛ انتشارات وابسته به جامعه مدرسین.
  10. شریف الرضی، محمد بن حسین‏، (1414ق) نهج البلاغة (للصبحی صالح) چاپ اول، قم، ناشر؛ هجرت.
  11. الشهروزی، شمس الدین، (1372ش) شرح حکمت الاشراق، با تحقیق حسین ضیائی تربتی، چاپ اول، تهران، ناشر؛ موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى‏.
  12. صادقی تهرانی، محمد، (1406ق)، الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه‏، چاپ دوم، قم، ناشر: فرهنگ اسلامی.
  13. صدر المتألهین شیرازی، (1981م، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، چاپ سوم، بیروت، ناشر: دار احیاء التراث.
  14. طباطبایی، محمد حسین (1390ق) ، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت، ناشر: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
  15. طبرسى، فضل بن حسن (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن‏، چاپ سوم، تهران، ناشر: ناصر خسرو.
  16. طبرسى، فضل بن حسن، (1412ق)، جوامع الجامع، با تصحیح ابوالقاسم گرجی، چاپ اول، قم، ناشر: حوزه علمیه قم، مرکز مدیریت‏.
  17. طبرى، محمد بن جریر (1412 ق)، جامع البیان فى تفسیر القرآن، چاپ اول، بیروت، ناشر: دار المعرفة.
  18. طریحى، فخر الدین‌، (1416ق)، مجمع البحرین، چاپ سوم، تهران، ناشر: کتابفروشی مرتضوی تهران.
  19. طوسی محمد بن حسن (بی‎تا)، التبیان فی تفسیر القرآن‏ با مقدمه آقابزرگ تهرانی، چاپ اول، بیروت، ناشر: دار إحیاء التراث العربی.
  20. علم‏الهدى، على بن الحسین، (1431ق) تفسیر الشریف المرتضى المسمى بنفائس التأویل، چاپ اول، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  21. فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله‏ (1373ش)، کنز العرفان فى فقه القرآن، ‏چاپ اول، تهران، ناشر: مرتضوی.
  22. فخر رازی محمد بن عمر، (1420 ق) التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب) چاپ سوم، بیروت، ناشر: دار إحیاء التراث العربی. ‏‏
  23. فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى‏، (1415ق) تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران، ناشر: مکتبة الصدر.
  24. قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا، (1368ش). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، چاپ اول، تهران، ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سازمان چاپ و انتشارات.
  25. کلینى، محمد بن یعقوب، (1407 ق) الکافی (ط - الإسلامیة) - چاپ چهارم، تهران، ناشر: دار الکتب الإسلامیة.
  26. مظفّر، محمد رضا، (1357ش) المنطق، چاپ سوم، نجف اشرف، ناشر: انتشارات نعمان.
  27. مغنیه، محمد جواد، (1424ق) تفسیر الکاشف، چاپ اول، قم، ناشر دارالکتاب الاسلامی.