علوم قرآن و تفسیر معارج

علوم قرآن و تفسیر معارج

نقش قرائن در تفسیر علمی آیات با تکیه بر آثار آیت الله جوادی‌آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه، دکترای تفسیر تطبیقی، اصفهان، ایران.
2 طلبه سطح چهار، رشته تفسیر تطبیقی، موسسه آموزش عالی فاطمه الزهراء علیها السلام، مدرس جامعه المصطفی العالمیه، اصفهان، ایران
3 طلبه سطح چهار، رشته تفسیر تطبیقی، موسسه آموزش عالی فاطمه الزهراء علیها السلام، اصفهان، ایران.
چکیده
تفسیر علمی آیات قرآن از گرایش‌های جدید تفسیری است که از زاویه قرآن و علوم تجربی به موضوعات می‌پردازد. با بررسی بعضی از این موضوعات نکاتی به‌دست‌می‌آید که هنگام نزول قرآن از نظر علمی ثابت نشده‌‌بود و اعجاز علمی قرآن ثابت‌می‌شود. در برخورد با آیات علمی نظرات مختلفی وجود دارد؛ مخالفان با تفسیر علمی معتقدند ساحت قرآن از دانش بشری مبراست؛ درمقابل افراطیون، یافته‌های علمی را برقرآن تحمیل و آیات را متناسب با مباحث علمی توجیه‌می‌نمایند؛ غافل از آن‌که برای فهم قرآن به‎عنوان کتاب هدایت، نه یک کتاب علمی، ضرورت دارد با درنظرگرفتن قواعد تفسیری و از جمله قرائن متصل یا منفصل، آیات، به ویژه آیات علمی را به درستی تبیین نمود و از افراط و تفریط جلوگیری‌کرد. توجه به این امر در تفسیر تسنیم و نیز سایر آثار مؤلف آن به‌خوبی نمایان است. بررسی موضوعات علمی مشهور در آثار آیت‌الله جوادی‌آملی با روش توصیفی، تحلیلی نقش تعیین‌کنندۀ قرائن، در تفسیر آیات علمی را نشان‌داده‌است. در قرائن متصل، توجه به سیاق در معنای آیات حرکت کوه‎ها نقش بسزایی دارد. دقت در قرینۀ پیوستۀ فضای نزول در جنس مشرق و مغرب، کرویت و حرکت وضعی زمین را اثبات‌می‌کند. در قرائن منفصل، نیز اهمیت توجه به آیات دیگر و روایات در تفسیرعلمی آسمانهای هفت‏گانه، مشرق و مغرب (کرویت)، اختلاف شب و روز (کرویت و حرکت وضعی و انتقالی زمین) به خوبی مشهود است؛ چنان‌که نقش ضروریات دین در تبیین معتدلانه از آیات و نظریات علمی چون فرضیه تکامل غیرقابل انکار است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The role of evidence in the scientific interpretation of verses based on the works of Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

Ibrahim Rezai Adaryani 1
mina sadat hosseini 2
zahra zeraati 3
1 . Assistant professor, Al Mostafa .International University(miu), PhD in Comparative Interpretation .Isfahan.Iran.
2 PHD Student, Comparative Interpretation field, Fatima Zahra(AS) High Educational Institute, The teacher of Al-Mustafa . International University(miu).Isfahan.Iran
3 PHD Student, Comparative Interpretation field, Fatima Zahra(AS) High Educational Institute, Isfahan.Iran.
چکیده English

The scientific interpretation ofthe verses of theQuran is one ofthe new trends of interpretation that deals with scientific issues fromthe perspective of theQuran and experimental sciences.By examining some ofthese issues,points are obtained that werenot scientifically proven when theQur'an was revealed,and the scientific miracle of theQur'an is proven.There are different opinions in dealing with scientific verses;Opponents of scientific interpretation believe that theQur'an is devoid of human knowledge;Onthe other hand,the extremists impose scientific findings onthe Quran and justify the verses according toscientific topics.Unaware ofthe fact that in order tounderstand theQur'an as a book of guidance,not a scientific book,it is necessary to correctly explain theverses,especially the scientific verses,and avoid exaggeration by considering the rules of interpretation, including connected or disconnected evidence.Attention tothis matter is clearly visible inthe interpretation ofTasnim and other works of its author.Examining famous scientific topics inthe works of Ayatollah Javadi Amoli with a descriptive and analytical method has shown the decisive roleof evidence in the interpretation of scientific verses.In related evidence,paying attention tothe context plays a significant role inthe meaning ofthe verses of moving the mountains.The precision inthe continuous correlation ofthe descending space intheEast and West genders proves the sphericity and positional movement ofthe earth.In separate evidences,the importance of paying attention to other verses and narrations inthe scientific interpretation ofthe seven heavens,east and west(sphericity),the difference between night and day(sphericity and the positional and transitional movement ofthe earth)is well evident;As the role ofthe necessity of religion inthe moderate explanation of verses and scientific theories such asthe hypothesis of evolution is undeniable.

کلیدواژه‌ها English

Scientific verses
scientific commentary
Cosmology. related evidence
separate evidence
context
Javadi Amoli.Tasnim
  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه.
  3. ابن بابویه، محمدبن على (1385ش)، علل الشرائع، قم:کتابفروشى داورى.
  4. ابن‌طاووس، على بن موسى‏ (1409ق‏)، إقبال الأعمال (ط- القدیمة)، تهران‏:دارالکتب الإسلامیه‏، چاپ دوم.
  5. ابن‌فارس، احمد (1387ش)، مقاییس اللغه، قم:پژوهشگاه حوزه ودانشگاه.
  6. ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1414ق)، لسان العرب، بیروت:دارصادر، چاپ سوم.
  7. ابوالسعود، محمد بن محمد (بی‌تا)، ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم‏، بیروت: دار احیاء التراث العربی‏.
  8. اسکندرانی، محمدبن احمد، مزیدی، احمدفرید (۲۰۱۰)، کشف الأسرارالنورانیه القرآنیه، بیروت، لبنان، دارالکتب العلمیه.
  9. بابایی، علی‌اکبر (1390ش)، قواعدتفسیر قرآن، قم:پژوهشگاه حوزه ودانشگاه.
  10. بحرانی، هاشم (1416ق)، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران:بنیاد بعثت‏.
  11. جوادی‌آملی، عبدالله (1386ش)، تفسیرموضوعی قرآن کریم، ج3 (وحی و نبوت در قرآن)، قم:اسراء، چاپ چهارم.
  12. ـــــــــــــــــــ (1388ش)الف، تفسیرموضوعی قرآن کریم، ج4 (معاد در قرآن)، قم:اسراء، چاپ ششم.
  13. ـــــــــــــــــــ (1389ش)، تفسیرموضوعی قرآن کریم، ج7 (سیره‏ پیامبران در قرآن)، قم:اسراء، چاپ پنجم.
  14. ـــــــــــــــــــ (1388و1389ش)ب، تسنیم، قم: اسراء، چاپ چهارم.
  15. ـــــــــــــــــــ (1388ش)ج، جرعه‌ای از صهبای حج، قم:اسراء.
  16. ـــــــــــــــــــ (1385ش)، سرچشمۀ اندیشه، ج2، قم:اسراء، چاپ پنجم.
  17. ـــــــــــــــــــ (1388ش)د، صهبای حج، قم:اسراء، چاپ دهم.
  18. جوهری، اسماعیل (1368ش)، الصحاح تاج اللغه وصحاح العربیه، بیروت:امیری (دارالعلم للملاین).
  19. حسینى همدانى، محمد (1404ق)، انوار درخشان‏، تهران: کتابفروشى لطفى‏.
  20. حرعاملی، محمد بن حسن (1414ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم:آل البیت (ع).
  21. خسروپناه، عبدالحسین (1379ش)، کلام جدید، قم: مرکز مطالعات و پژوهش‎هاى فرهنگى حوزه علمیه.
  22. دهخدا، علی‌اکبر (1377ش)، لغت نامه دهخدا، تهران:دانشگاه تهران.
  23. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن‏، تحقیق صفوان عدنان داوودى‏، بیروت:دار القلم‏.
  24. رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۳۸۱ش)، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، رشت: کتاب مبین.
  25. رجبی، محمود (1385ش)، روش تفسیر قرآن، قم: پژوهشگاه حوزه ودانشگاه، چاپ دوم.
  26. رشیدرضا، محمد (بی‌تا)، تفسیر القرآن الحکیم المشهور بتفسیرالمنار، مصر:الهیئة المصریة العامة للکتاب.
  27. رضایی اصفهانی، محمدعلی (1383ش)، درآمدی بر تفسیر علمی قرآن کریم، تهران: اسوه.
  28. زبیدی، محمدمرتضی (بی‌تا)، تاج العروس، بیروت –لبنان:مکتبه الحیاه.
  29. سادات، محمدعلی (1351ش)، زندۀ جاوید معجزۀ جاویدان، تبریز: فرهنگ و هنر
  30. شهرستانی، هبه الله (1398)، اسلام و هیئت، ترجمۀ هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب، چاپ سوم.
  31. طالقانی، محمود (1362ش)، پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم.
  32. طبرسى، احمدبن على (1403ق)، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، مشهد:نشر مرتضى.
  33. طریحی، فخرالدین (1375ش)، مجمع البحرین، تهران:کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم.
  34. عروسى حویزى، عبدعلى بن جمعه (1415ق)‏، نور الثقلین‏، قم‏:اسماعیلیان، چاپ چهارم‏.
  35. فخر رازی، محمدبن عمر (1420ق)، مفاتیح الغیب، بیروت:داراحیاء التراث العربی، چاپ سوم.
  36. قمی، عباس (1344ق)، سفینه البحار و مدینه الحکم و الاثار، بی‌جا:دارالاسوه.
  37. قمی، علی بن ابراهیم (1363ش)، تفسیر القمی‏، قم: دارالکتاب‏، چاپ سوم.
  38. کلینی، ابوجعفرمحمدبن یعقوب (1362ش)، الکافی، چاپ‌دوم، تهران:اسلامیه.
  39. گل‌صنملو، رقیه (1388)، مقالۀ «آفرینش آسمان و زمین از منظر قرآن و علوم روز»، https://iqna.ir/fa/news
  40. مراغی، احمد مصطفی، تفسیر المراغی، [بی‌جا]: دارإحیاء التراث العربی.
  41. مطهری، مرتضی (1373ش)، توحید، قم: صدرا.
  42. مکارم شیرازى، ناصر (1374ش)، نمونه، تهران:دارالکتب الإسلامیه.
  43. مجلسی، محمد باقر (بی‌تا)، بحار الانوار‏، [بیروت]:دارإحیاءالتراث‌العربی.
  44. معین، محمد (1389ش)، فرهنگ معین، تهران: زرین، چاپ سوم.
  45. نیازمند شیرازی، یدالله (1335ش)، اعجاز قرآن از نظر علوم امروزی، [بی‌جا]: محمدی.